Илсур Метшин: «Су буендагы биләмәләр – һәр шәһәрнең энҗе бөртеге ул»

Казан мэры Илсур Метшин Калининград өлкәсенең Светлогорск шәһәрендә узган Беренче халыкара портлы шәһәрләр форумы кысаларында «Порт һәм шәһәр: инфраструктурадан тормыш сыйфатын арттыруга таба» дип аталган сессиядә чыгыш ясады. Үзенең чыгышында ул «Яңа Порт» территориясен киләчәктә үзгәртеп кору һәм Казанның су инфраструктурасын үстерү турында сөйләде.

Илсур Метшин хәзерге вакытта заманча портлы шәһәр бары тик транспорт төене итеп кенә бәяләнергә тиеш түгеллеген билгеләп үтте. Аның фикеренчә, порт территорияләрен үстерү шәһәр мохите, табигатьне саклау, инвестицияләр һәм кешеләрнең тормыш сыйфаты белән тыгыз бәйләнгән. «Без охшаш проблемалар белән очрашабыз, һәм шуңа күрә бу очрашу иң яхшы муниципаль тәҗрибәләр белән уртаклашу, партнерлык җепләрен ныгыту һәм уртак карарлар табу өчен нәтиҗәле мәйданчык булачак дип ышанам», – дип ассызыклады мэр.

Казан тәҗрибәсе турында сөйләгәндә, Илсур Метшин шәһәрнең тарихи яктан су юллары белән бәйле булуын билгеләп үтте. Идел аша Татарстан башкаласы биш диңгезгә чыга ала, ә елга буйлап кораблар хәрәкәте XV гасырдан бирле шәһәр үсешенең бер өлеше булып кала. Шул ук вакытта, озак вакытлар дәвамында яр буе биләмәләре нигездә җитештерү һәм склад объектлары өчен кулланылды, шуңа күрә халыкның яр буена үтү мөмкинлеге чикләнгән иде.

Бүгенге көндә яр буйларын үстерүгә караш үзгәрә. Казанның төп проектларының берсе итеп мэр йөк порты территориясен яңартуны атады. Элеккеге сәнәгать зонасының 287 гектар мәйданында күпфункцияле район булдыру һәм шәһәр халкына елгага чыгу юлын ачу планлаштырыла. Эшләнгән мастер-план 12 чакрымлык яр буе төзелешен күздә тота – бу илдәге иң озын елга яр буе булачак. Әлеге вакытта аның нигезе булачак гидротехник корылманы төзү эшләре башкарыла.

Складлар зонасы урынында биредә торак кварталлары, социаль инфраструктура, җәмәгать киңлекләре, эшмәкәрләр һәм мәдәният объектлары, шулай ук көймә тукталышлары пәйда булачак. Мэр сүзләренчә, элеккеге сәнәгать зонасы әкренләп шәһәрнең яңа җәлеп итү үзәгенә әверелә бара.

«Су буендагы биләмәләр – һәр шәһәрнең энҗе бөртеге ул, алар белән шөгыльләнергә кирәк. Казанның үзәгенә якын Елга порты янындагы территорияне төзекләндерү безнең горурлыгыбыз булып тора», – дип билгеләп үтте Илсур Метшин.

Үсешнең тагын бер юнәлеше итеп ул «Казан – су өстендәге шәһәр» стратегиясен атады. Анда Идел һәм Казансу елгаларындагы төп территорияләр һәм объектлар билгеләнгән. Аерым алганда, «Локомотив» ярымутравында Иделдәге иң зур су-туризм берләшмәсен булдыру планлаштырыла. Анда 700 көймә кертү урыны булган яхта маринасы һәм Ясалма дулкынлы экстремаль су спорт төрләре үзәге керәчәк.

Су инфраструктурасын үстерү стратегиясе 2025 елда «Казаныш» халыкара архитектура-төзелеш форумында тәкъдим ителгән иде. Илсур Метшин очрашуда катнашучыларны Казан шәһәрендә 2026 елның декабрендә узачак чираттагы форумга килергә чакырды.

Мэр муниципалитетларара хезмәттәшлеккә аерым игътибар бирде. Форумда ул Казан башлыгы буларак кына түгел, ә БРИКС+ илләре шәһәрләре һәм муниципалитетлары ассоциациясенең мактаулы рәисе буларак та чыгыш ясады. Әлеге берләшмә 2024 елда Казанда узган БРИКС саммиты алдыннан, шәһәрләр арасында гамәли өлешчәлекне үстерү өчен булдырылган иде.

Ассоциацияне якынча 2,6 миллиард кеше яшәгән шәһәрләр хуплады. Берләшмә кысаларында архитектура һәм шәһәр үсеше, социаль үсеш, яшьләр сәясәте һәм мәгариф, цифрлаштыру, экология һәм тотрыклы үсеш буенча комитетлар эшләп килә инде.

Искәртеп үтәбез, Беренче халыкара портлы шәһәрләр форумы 1 һәм 2 октябрь көннәрендә Светлогорскта «Киләчәк портлары: берләшү, тотрыклылык, үсеш» дигән шигар астында уза. Катнашучылар Трансарктика транспорт коридорын һәм Төньяк диңгез юлын үстерү, катнаш логистика, инвестицияләр, дәүләт-шәхси партнерлыгы, портларны цифрлаштыру, кадрлар әзерләү һәм порт икътисады үсеше белән шәһәр мохите сыйфаты арасындагы тиңдәшлекне саклау мәсьәләләрен тикшерәләр. Чара Россия Федерациясенең Диңгез коллегиясе ярдәмендә уздырыла.

Форумда Россия Хөкүмәте Рәисе урынбасары, Россия Федерациясе Президентының Ерак Көнчыгыш федераль округындагы тулы вәкаләтле вәкиле Юрий Трутнев; Россия Президенты киңәшчесе, Президентның транспорт өлкәсендә халыкара хезмәттәшлек буенча махсус вәкиле Игорь Левитин; Россия Федерациясенең Ерак Көнчыгышны һәм Арктиканы үстерү министры Алексей Чекунков һәм Россия тышкы эшләр министры урынбасары Александр Грушко катнаша. Шулай ук Россиянең Диңгез һәм елга флоты җитәкчесе Андрей Тарасенко катнашыр дип көтелә.

Башка чакырылган кунаклар арасында Калининград өлкәсе губернаторы Алексей Беспрозванных һәм Архангельск өлкәсе губернаторы Александр Цыбульский да бар. Катнашучылар исемлегенә шулай ук Россия Президентының Төньяк-Көнбатыш федераль округындагы тулы вәкаләтле вәкиле Игорь Руденя да кертелгән. Башкалардан тыш, транспорт бизнесын FESCO транспорт төркеме президенты Петр Иванов тәкъдим итәчәк.

Эшлекле программада Россия портлары, транспорт компанияләре, финанс секторы, мәгариф оешмалары вәкилләре, шулай ук чит ил кунаклары катнаша.