И.Метшин: «Милли күптөрлелек – безнең иң зур байлыгыбыз»

ТР башкаласында Халыкара туган тел көненә багышланган 300дән артык мәдәни чара уздырылачак. Концерт залларында, мәдәни үзәкләрдә, китапханәләрдә һәм музейларда концертлар, әдәби кичәләр, күргәзмәләр, интерактив уеннар һәм спектакльләр оештырыла. Чаралар программасы турында эшлекле дүшәмбедә Башкарма комитет җитәкчесе урынбасары Азат Абзалов сөйләде.

«Февраль башыннан бездә Халыкара туган телләр көненә багышланган айлык бара. Бу ел күпмилләтле Россиядә Халыклар бердәмлеге елы дип игълан ителде. Иң зур казанышларның берсе – милләтара тынычлыгыбыз һәм дуслыгыбыз, бер-беребезгә хөрмәт», – дип билгеләп үтте шәһәр мэры Илсур Метшин.

Ул һәр шәһәрнең үз аерымлыгы бар – Казан өчен бу милли күптөрлелек, дип өстәде. «Тагын бер кат кабатлыйсым килә, бу безнең иң зур байлыгыбыз, төп кыйммәтебез. Һәм без даими рәвештә зур эш алып барабыз һәм яңа формалар табабыз. Гүзәл Рәмзил кызы милли, күпмилләтле мәдәният белән эшләүдә дөрес алым булдырды, – дип ассызыклады Илсур Метшин. – Балалар күпмилләтле халык гореф-гадәтләрендә тәрбияләнсен һәм һәркем үзенең туган телен, мәдәниятен онытмасын өчен, Казан барыбыз өчен дә туган йорт һәм мәдәният, тел, гореф-гадәтләр үсә торган урын булырга тиеш. Проектлар башкалабызның Милли күптөрлелеген саклап калуга юнәлдерелсен өчен без барысын да эшләячәкбез».

Азат Абзалов сөйләвенчә, Халыкара туган тел көне 21 февральдә билгеләп үтелә. ТР башкаласында 115 милләт кешесе яши. РФ Президенты Владимир Путин игълан иткән Россия халыклары бердәмлеге елында бәйрәм аеруча көнүзәк һәм әһәмияткә ия була.

«Халыкларның туган телләрен саклау эшендә дәүләт, республика, муниципаль учреждениеләр һәм иҗтимагый оешмалар катнаша. ТР Халыклар дуслыгы йорты алдынгыларның берсе булды. Анда милли-мәдәни автономияләр һәм Муниципаль күпмилләтле якшәмбе мәктәбе эшли, анда балаларның туган телләрен өйрәнү мөмкинлеге бар», – дип сөйләде Азат Абзалов.

«Гәүһәр» балалар фестивале Халыкара туган тел көненә багышланган иң әһәмиятле вакыйгаларның берсе булып тора. 12 февральдә Казан шәһәренең «Сәйдәш мәдәни үзәге» МБМУдә узган фестиваль зур проектка йомгак ясады. Уку елы башыннан мәктәпләрдә һәм балалар бакчаларында профессиональ педагоглар татар телендә бию, сүз осталыгы, курчак театры, җыр һәм халык музыка коралларында уйнау дәресләре үткәрәләр. Быел проектта 1,3 меңнән артык бала катнашты, ә фестиваль сәхнәсендә 500дән артык кеше чыгыш ясады.

Герой-шагыйрь Муса Җәлилнең 120 еллыгына багышланган «Җәлил укулары» VIII Халыкара әдәби конкурсының гала-концерты тагын бер мөһим чара булды. Вакыйга кысаларында Г.Камал исемендәге театр бинасында тантаналы шартларда конкурста җиңүчеләрне бүләкләделәр, алар арасында Казан мәктәпләре укучылары да бар иде.

Балалар, үсеп килүче буын белән эшләү аеруча мөһим, дип ассызыклады Азат Абзалов. Февральдә Халыкара туган тел көненә багышланган айлык кысаларында мәктәпкәчә һәм гомуми белем бирү оешмаларында 1 меңнән артык чара планлаштырылган. Балалар һәм яшүсмерләр өчен галимнәр һәм күренекле мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләре белән очрашулар, ачык дәресләр һәм сыйныфтан тыш чаралар, конференцияләр һәм олимпиадалар, конкурслар һәм фестивальләр оештыралар.

Шәһәрнең барлык мәктәпләре 2 февральдән 20 февральгә кадәр уза торган «Туган тел укытучым» федераль акциясендә катнаша. «Акция туган телләре уку предметы гына түгел, ә мәдәниятнең тере өлеше булган педагогларга, укытучыларга шәхси тарихларны, истәлекләрне һәм рәхмәт сүзләрен берләштерә», – дип аңлатты докладчы.

Акция кысаларында катнашучылар «ВКонтакте» социаль челтәрендә #Мойучительродногоязыка2026 хештегы белән шигъри котлаулар, видеомөрәҗәгатьләр, фотоэшләр бастырырга мөмкин.

Укучыларның туган тел белән кызыксынуы шулай ук театр сәнгатен уятырга ярдәм итә. Бүген шәһәрнең барлык мәктәпләрендә дә театр түгәрәкләре актив эшли. Туган телне үстерү буенча проектларның ачык мисалы – «Апуш» балалар театр студиясе, анда 300дән артык яшь казанлы шөгыльләнә. Бүген 16:00 сәгатьтә студиядә тәрбияләнүчеләр «Чулпан» мәдәни үзәге сәхнәсендә «Елантау» спектаклен куячак.

Халыкара туган тел көненә багышланган вакыйгалар Казанның яшьләр сәясәте учреждениеләрендә, югары уку һәм һөнәри белем бирү йортларында узачак. 200гә якын чара планлаштырылган. Мәсәлән, 20 февральдә «А.Н.Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетында – КАИ»да чит ил студентлары катнашында «Нәрсә? Кайда? Кайчан?» уены оештырылачак. Сорауларның бер өлешен дөнья телләренә багышлаячаклар.

Азат Абзалов туган телләрне саклау һәм үстерү эшендә иң мөһиме – укытучылар, остазлар, тәрбиячеләр һәм укучылар булуына игътибар итте. Докладчы казанлыларның берничә җитди җиңүен билгеләп үтте. Ул Казанның Яңа Савин районы «Ресурс» 146 нчы лицееның Туган тел һәм әдәбият педагогы Айсылу Мөхәммәтованы билгеләп үтте. Ул республика этабында җиңүче, шулай ук «Туган тел һәм туган әдәбият укытучысы – 2025» Бөтенроссия һөнәри конкурсының йомгаклау турында бишлеккә кергән.

«Адымнар» полилингваль комплексы укучысы Ильяс Гарипов узган ел Татар теле һәм әдәбияты буенча халыкара олимпиадада Гран-при яулады. Ә Ш.Мәрҗани исемендәге 2 нче гимназиянең «Хәзинә» театр коллективы 2025 елда балалар һәм яшүсмерләр театр коллективларының шәһәр фестиваль-конкурсында Гран-при отты.

«Бу әлеге юнәлештә эшләүнең нәтиҗәлелеген раслаучы җиңүләрнең бер өлеше генә», – дип йомгаклады Азат Абзалов.