Цифрлаштыру һәм кадрлар белән бәйле карарлар: Казанда 2025 елда Татарстан судлары эшенә йомгак ясалды

Казанда Татарстан Республикасы судьяларының 2025 елда суд системасының эш нәтиҗәләренә багышланган киңәшмәсе узды. Чара барышында тармакта кадрлар кытлыгы, процессларны цифрлаштыру һәм судларның ачыклыгы мәсьәләләре каралды. Киңәшмәдә Татарстан Республикасы рәисе Рөстәм Миңнеханов һәм шәһәр мэры Илсур Метшин катнашты. Очрашу Татарстан Республикасы Югары суды бинасында узды.

Төп нотык белән Татарстан Республикасы Югары Суды рәисе Азат Гыйльметдинов чыгыш ясады, дип хәбәр итә рәиснең матбугат хезмәте.

2025 елда Татарстанда барлыгы 20 җәмәгать һәм федераль судья, шулай ук ТР Югары суды судьялары отставкага китте, дип хәбәр итте чыгыш ясаучы. «Бүгенге көндә Татарстанда 689 судья эшли. Узган елда Югары суд рәисенең бер урынбасары, Югары судның дүрт судьясы һәм 12 рәис, 5 рәис урынбасары, район һәм шәһәр судларының 21 судьясы билгеләнде», - дип мәгълүмат җиткерде ул.

Узган ел 16 федераль судья – 9 җәмәгать судьясы һәм биш ТР Югары суды судьясы отставкага киткән.

«Кадрлар кытлыгы, бигрәк тә дәүләт хезмәткәрләре арасында, соңгы елларда иң кискен мәсьәләләрнең берсе булып кала. Төп сәбәпләр – йөкләнгән бурычларның күп булуы һәм карьера үсешенең чикләнгән мөмкинлеге. Әмма ел ахырына вәзгыять контрольдә тотыла башлады һәм район судлары аппараты 95% ка, җәмәгать судьялары 99% ка тулыланды», - диде ул.

Суд системасының кадрлар составы даими динамикада, диде Татарстан Республикасында Суд департаменты идарәсе башлыгы Җәүдәт Салихов. «Беркемгә дә сер түгел, суд аппараты хезмәткәрләрен эштән чыгару тенденциясе саклана. Статистика өчен: суд аппаратының эштән азат ителгән хезмәткәрләре саны 2023 елда – 281, 2024 елда – 242, 2025 елда – 255. Ни кызганыч, судьяларның отставкага китү тенденциясе саклана. Сәбәпләре һәркемгә билгеле», - диде ул.

Нотыгында ул судларның суд приставлары хезмәте структуралары, Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы, Эчке эшләр министрлыгы идарәсе һ.б. белән багланышлары дәвам итүен хәбәр итте. Ул ассызыклаганча, бүген процесста катнашучыларга судларның телефон номерлары буенча мәгълүмат алу мөмкинлеген вакытында тәэмин итәргә, шулай ук суд кабул итү бүлмәсенең эш вакыты дәвамында эшләвен тәэмин итәргә кирәк. Ул бу хакта бик күп шикаятьләр килүен аңлатты.

«Судлар эшенең ачыклыгына килгәндә, ай саен федераль закон нигезендә судлар сайтына мониторинг үткәрелә. 2025 елда судлар тарафыннан 96 мең суд акты бастырылган. Бастырылмаган яисә срокларны бозып бастырылган, ялгыш бастырылган эшләр саны гомуми санга карата гражданлык эшләре буенча – һәр 7 се, җинаять эшләре буенча – һәр 2 се», - диде ул.

Республикада судьяларга йөкләнгән бурычлар дәрәҗәсе югары булып кала, дип хәбәр итте Татарстан рәисе Рөстәм Миңнеханов чыгышында. Суд системасының төрле дәрәҗәләрендәге йөкләнгән бурычларны оптимальләштерү һәм гражданнарга гадел хөкем итү мөмкинлеген арттыру өчен эшкә заманча технологияләрне активрак кертергә кирәк, дип саный ул.

Әйтик, узган елның сентябреннән физик һәм юридик затларның җәмәгать судьялары порталы аша гариза бирү белән беррәттән Россия Федерациясенең Дәүләт хезмәт күрсәтүләре аша җәмәгать судьяларына мөрәҗәгать итү мөмкинлеге барлыкка килгән. 1 меңнән артык гариза бирелгән инде.

«Цифрлаштыру – федераль үзәкнең, суд хакимиятенең һәм төбәк хакимиятләренең җайга салынган тырышлыгын таләп итә торган комплекслы процесс, - диде Рөстәм Миңнеханов. – Татарстан хаклы рәвештә Россиядә технологик үсеш лидерларының берсе санала һәм бу өлкәдә цифрлаштыру инициативаларына кушылырга әзер».

«Ни кызганыч, бүген киберҗинаятьләр кылу тенденциясе саклана. Шул ук вакытта мошенниклык схемалары катлауланды. Криптовалюта җинаять эшләрендә җинаятьчел янау предметы яки җинаятьчел керемнәрне легальләштерү чарасы буларак ешрак күренә башлады. Ясалма фәһем инструментлары актив кулланыла. Бу тикшерү органнарына гына түгел, судларга да йөкләнешне арттыра. Мондый эшләр гамәлләрне квалификацияләүгә һәм җәза билгеләүгә бердәм караш булдыруны таләп итә. Бу мәсьәләдә гражданнарның хокукларын яклауны тәэмин итү бик мөһим», - дип белдерде Татарстан рәисе.

Ул билгеләп үткәнчә, республикада җәмәгать судьялары эшчәнлеген матди-техник тәэмин итүгә аерым игътибар бирелә. Рөстәм Миңнеханов хәбәр иткәнчә, биш ел дәвамында финанслау күләме 1,3 миллиард сумнан артык булган җәмәгать судьяларының суд участоклары биналарына капиталь ремонт ясау турында карар кабул ителгән. Агымдагы елга 11 объектта капиталь ремонт планлаштырылган.

«Бу ел республикада бай ел булачак, - диде Рөстәм Миңнеханов. – Россия халыкларының бердәмлеге, Хәрби һәм хезмәт батырлыгы елы кысаларында күп кенә чаралар планлаштырылган. Моннан тыш, көз көне РФ Дәүләт Думасына сайлаулар узачак. Республика судлары алдында гражданнарның суд хокукларын, сайлау процессының легитимлыгын тәэмин итү бурычлары тора. Сайлау бәхәсләрен шелтәсез һәм үтә күренмәле карау, алар буенча карарлар кабул итүнең оперативлыгы – процессуаль характердагы таләп кенә түгел, ә җәмгыятьнең сайлау нәтиҗәләренә ышанычының нигезе дә. Киләчәк сайлау кампанияләрен уздыру тәҗрибәсе күрсәткәнчә, республикада суд системасы әлеге җаваплы бурычны хәл итәргә әзер».

Чара республиканың суд системасында аеруча тырышып эшләгән хезмәткәрләргә дәүләт бүләкләре тапшыру тантанасы белән тәмамланды.