V Казан халыкара юридик форумы 2 мең катнашучыны бергә җыйды

Бүген, 24 сентябрьдә, Казанда V Халыкара юридик форум үз эшен башлап җибәрде. Быелгы юбилей чарасы 30 илдән һәм Россияның 74 шәһәреннән килгән 2 меңгә якын белгечне бер мәйданчыкка җыйды. Форумның эшлекле программасы Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында пленар утырыш белән ачылып китте.

Күптән көтелгән чарада катнашучыларны Татарстан рәисе Рөстәм Миңнеханов, Казан мэры һәм форумның рәистәше Илсур Метшин, Россия юристлары ассоциациясе идарәсе рәисе Владимир Груздев һәм «ВЭБ.РФ» дәүләт үсеш корпорациясе рәисе Игорь Шувалов сәламләде.

Утырышта дәүләт хакимияте органнары вәкилләре, билгеле юристлар, эшмәкәрләр һәм белгечләр катнашты. Чараны «Право.ру» медиапорталының баш мөхәррире Борис Болтянский алып барды.

Тантананы ачып җибәргәндә Татарстан рәисе Рөстәм Миңнеханов ассызыклаганча, Казан юридик форумы 5 ел эчендә һөнәри юристлар, хакимият вәкилләре, галимнәр һәм эшкуарлар хокук өлкәсендәге мөһим мәсьәләләрне фикерләшә торган нәтиҗәле мәйданчыкка әйләнде. Ул очрашуның төп темасына тукталып, Татарстанның зур предприятиеләре тотрыклы үсеш кагыйдәләренә таянып эшли башлавын аерым билгеләп үтте.

«Без экологиягә һәм җәмгыятькә карата җаваплылыкның зур компанияләр төп эш юнәлешенә ныклап кереп баруын күрәбез. Татарстанда күп кенә эре оешмалар үз сәясәтен шушы юнәлештә кора. Тотрыклы үсешкә омтылу хәзер коры сүз генә түгел, ә билгеле бизнес карарларында чагылыш таба, чын тормышта кулланыла һәм күзгә күренерлек файда китерә»,  – диде Татарстан рәисе.

Илсур Метшин форумның елдан-ел киңрәк колач алуын аерым билгеләп үтте. «Биш ел эчендә чарада катнашучылар саны биш тапкыр артты – дүрт йөз кешедән ике меңгә җитте. Бирегә тәҗрибә уртаклашырга һәм фикер алышырга килгән илләр саны да биш мәртәбә күбәйде. Быел Казан форумы Россиянең 74 шәһәрен һәм 30 чит илне берләштерә. Чыгыш ясаячак докладчылар саны да берничә тапкырга артты – 53 сессиядә 327 белгеч үз фикерен җиткерәчәк», – диде Илсур Метшин.

Форумның төп темаларының берсе экологиягә һшм җәмәгатькә карата тотрыклы үсеш юнәлешенә (ESG) күчү мәсьәләсе булды. Пленар утырышта катнашучылар бөтендөнья тотрыклы үсеш максатларыннан илебезнең өстенлекле юнәлешләренә күчүнең хокукый якларын тикшерә. Шәһәр башлыгы искәрткәнчә, Казан Россиядә «Эксперт-РА» агентлыгының ESG-II рейтингын алган беренче шәһәр булды. «2025 елда без Тотрыклы үсеш планын кабул иттек. Бу – Россия шәһәрләре арасында кабул ителгән беренче шундый зур документ», – дип аңлатты Казан мэры.

Шәһәр башлыгы сүзләренчә, бу планны әзерләгәндә Казан халкы, эшмәкәрләр, галимнәр һәм төрле белгечләр җәлеп ителгән, шулай ук башка төбәкләрнең тәҗрибәсе дә өйрәнелгән. Шәһәр башлыгы билгеләп үткәнчә, тикшеренүләр шуны күрсәтте: бу юнәлештә эшләүче илләр һәм шәһәрләр арасында тотрыклы үсеш стандартларына карата бердәм караш әлегә юк.

Россия юристлары ассоциациясе идарәсе рәисе Владимир Груздев ассызыклаганча, бүгенге кануннар белән эш иткәндә тәҗрибә һәм эксперт фикерләре белән ешрак уртаклашуны таләп итә. Бу сәбәпле, Казан форумы кебек мәйданчыклар һөнәри элемтәләрне киңәйтергә һәм юристлар арасында даими диалогны сакларга ярдәм итә.

«Безнең өчен һөнәри диалогны һәм белгечләр хезмәттәшлеген үстерү, форум кысаларында туган мөһим фикерләрне, файдалы тәҗрибәне тарату зур әһәмияткә ия. Россия юристлары ассоциациясенең Татарстан төбәк бүлеге хезмәтен аерым билгеләп үтәсем килә – ул һәрвакыт илнең иң яхшы биш бүлеге исемлегенә керә», – диде ул.

«ВЭБ.РФ» дәүләт үсеш корпорациясе рәисе Игорь Шувалов дөньядагы кыенлыкларга карамастан, тотрыклы үсеш темасының яшәвен һәм алга баруын ассызыклады. «Казандагы бу очрашу безнең әле дә дөньякүләм зур үзгәрешләрдән читтә калмавыбызны раслый. Чит ил мәйданчыклары ябык булса да, без югалып калмыйбыз, чөнки үзебезнең төгәл юлыбыз бар – бу Россиянең илкүләм проектлары һәм үсеш максатлары», – дип белдерде ул.

Татарстанда үз кыйммәтләре һәм эш алымнары белән тотрыклы үсеш кагыйдәләренә туры килеп эшләүче компанияләр бар. Бу юнәлештә «Татнефть» гавами акционерлык җәмгыяте иң алдынгылардан санала. Компания җитәкчесе Наил Мәганов билгеләп үткәнчә, оешма дистәләрчә еллар буе үз эшчәнлегендә тотрыклы үсешне күз алдында тотып эш итә.

Шул ук вакытта ул бүген бизнес алдында яңа кыенлыклар барлыкка килүен ассызыклады. «Татнефть» башлыгы климат проектларын үстерү мәсьәләсенә аеруча җентекләп тукталды. Аның фикеренчә, Россиядәге кагыйдәләр халыкара алымнар белән туры килеп бетми, ә бу киләчәктә илебез экспортчылары өчен куркынычлар тудырырга мөмкин.

«Экология һәм климат – чикләрне белми торган төшенчәләр, аларның милли чикләре юк», – дип белдерде Мәганов һәм экспорт кагыйдәләрен төзегәндә халыкара тәҗрибәне исәпкә алырга чакырды.

Мисал буларак, Мәганов ягулыкны Евро-5 табигатьне саклау таләпләренә күчерүне күрсәтте. Аның сүзләренчә, мондый таләпләрне эшләгәндә төрле тармакларның һәм төбәкләрнең үзенчәлекләрен истә тоту, шулай ук яңа кагыйдәләрнең икътисади нәтиҗәләрен бәяләү зарур.

Нәфис чыгышының зур өлешен Мәганов җитештерүчеләрнең җаваплылыгын киңәйтү мәсьәләсенә багышлады. Ул билгеләп үткәнчә, җитештерүчеләр үз товарларын сатканнан соң, сатып алучының ул калдыклар белән алга таба ничек эш итүен һәрвакыт күзәтеп тора алмый.

«Сатып алучы машинасын ничек кулланачагына без ничек җавап бирә алабыз? Үзегез аңлыйсыз – алар кайдадыр кинәт туктарга, кайдадыр тизлекне арттырырга мөмкин. Бу исә кагыйдәдән читкә калку дигән сүз. Ә мондый очракта тәгәрмәч шинасы тизрәк туза, аннан вак резин балчыклары бүленеп чыга һәм табигатьне пычрата», – диде Наил Мәганов.

Наил Мәганов фикеренчә, экологиягә карата җаваплылыкны билгеләгәндә җитештерүчеләрнең акча түләвен генә түгел, ә сатып алучыларның үз-үзен тотышын да исәпкә алырга кирәк.

«Татнефть» җитәкчесе компания тарафыннан уйлап табылган экологик чиста шиналар һәм аларның кулланылыш юлын цифрлы күзәтү системасы турында да сөйләде. Аның сүзләренчә, мондый заманча технологияләр тәгәрмәч капламасын ничек кулланылуын тикшереп торырга һәм аннары аны яңадан эшкәртүне оештырырга ярдәм итә.

«Без яңа технологияләр уйлап таптык. Экология ягыннан чиста шиналар җитештерүне һәм аларны күзәтеп баручы цифрлы платформаны эшләтеп җибәрдек. Әлеге система аша тәгәрмәч капламасының ничек кулланылуын, кемдә саклануын күреп була, һәм алдан калдырылган кайтару бәясе ярдәмендә кешеләрне аны эшкәртүгә тапшырырга кызыксындырып була», – дип уртаклашты «Татнефть» башлыгы.

Үз чыгышында Наил Мәганов кануннар дәрәҗәсендә икенчел чыганакларга сәнгать чималы статусын бирүне, шиналарны яңадан эшкәртүне һәм торгызуны өстенлекле юнәлеш итеп билгеләүне тәкъдим итте. Шулай ук ул шиналарның чыгарылган көненнән үк бөтен кулланылыш юлын цифрлы күзәтү астында тотуны һәм аларны эшкәртүче оешмаларга салым ташламалары кертүне сорады. Моннан тыш, «яшел» төзелеш милли кагыйдәләренә икенчел чыганакларны куллану таләпләрен кертү зарурлыгын әйтте. Моның өчен чимал җыюдан алып уртак ягулык күләмендә биоягулыкның мәҗбүри өлешен кертүгә кадәр тулы бер кагыйдәләр җыелмасы әзерләргә һәм җитештерүчеләргә ярдәм чаралары карарга кирәк.

Чыгышының ахырында Мәганов ассызыклаганча, экологиягә карата кагыйдәләр бизнес өчен өстәмә түләүләр җыюны гына түгел, ә чынлап та табигатькә килә торган зыянны киметергә тиеш.

«Безгә илебезнең чиста булуы кирәк», – дип йомгаклады Наил Мәганов.

Россия Федерациясе Президенты каршындагы Кануннар чыгару һәм чагыштырма хокук белеме институты директоры Тәлия Хәбриева тотрыклы үсеш һәм аның хокукый ягы турындагы фикер алышуны дәвам итте. Ул белдергәнчә, дөньядагы катлаулы вәзгыятькә карамастан, бу тема хокук фәне өчен һаман да мөһим һәм ул әкренләп билгеле кануни кагыйдәләргә әверелә бара.

«Тотрыклы үсеш һәм аның хокукый яклары инде 40 ел буе хокук белгечләренең игътибар үзәгендә тора. Бу гади кануннар кабул итүдән генә тормамый, ә бүгенге хокук белеме өчен зур сынау булып санала. Чөнки без бүген киләчәк буыннарның язмышын хәл итәбез. Тотрыклы үсешнең нигезендә дә турыдан-туры нәкъ менә шушы максат ята», – дип аңлатты Тәлия Хәбриева.

Форум ике көн дәвам итәчәк. Аның программасында кануннарны үстерүнең иң мөһим юнәлешләре буенча аерым очрашулар каралган. Катнашучылар бөлгенлек мәсьәләләре, салым реформасы, антимонополия һәм табигатьне саклау кагыйдәләре, дәүләт белән бизнес хезмәттәшлеге, компанияләрне берләштерү, кануннарга туры килүне тикшерү, цифрлы активлар һәм интеллектуаль милек мәсьәләләрен тикшерәчәк. Шулай ук хокук өлкәсендә ясалма фәһем куллану һәм бүгенге суд практикасы аерым игътибар үзәгендә булачак.

Барлыгы форум кысаларында 40тан артык шундый очрашу, шулай ук мәдәни һәм спорт чаралары планлаштырылган. Эшлекле очрашулар Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры һәм Казан федераль университеты мәйданчыкларында үтә.